Rusiya–Ukrayna münaqişəsi müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sisteminə ciddi təsir göstərən ən mühüm geosiyasi hadisələrdən biridir. Bu münaqişə təkcə Şərqi Avropanın təhlükəsizlik məsələsi kimi deyil, həm də böyük dövlətlər arasında yeni güc balansının formalaşmasına təsir edən qlobal proses kimi qiymətləndirilir. Münaqişə fonunda dünyanın aparıcı dövlətlərinin, xüsusilə Çinin mövqeyi beynəlxalq siyasətdə xüsusi maraq doğurur.
Çin Rusiya–Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı mürəkkəb və balanslaşdırılmış diplomatik xətt yürütməyə çalışır. Pekin bir tərəfdən Rusiya ilə uzunmüddətli strateji, iqtisadi və siyasi əlaqələrini qoruyur, digər tərəfdən isə beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyini və qlobal sabitlik məsələlərini nəzərə alaraq özünü sülh tərəfdarı və mümkün vasitəçi kimi təqdim edir.

Çin və Rusiya arasında münasibətlər son illərdə xüsusilə enerji, ticarət, nəqliyyat və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq istiqamətində inkişaf etmişdir. Rusiya Çin üçün mühüm enerji tərəfdaşı olmaqla yanaşı, beynəlxalq siyasətdə də vacib strateji tərəfdaş hesab olunur. Pekin bu əlaqələri qorumaqla həm iqtisadi maraqlarını təmin edir, həm də qlobal siyasətdə öz mövqeyini gücləndirməyə çalışır.

Bununla yanaşı, Çin münaqişəyə birbaşa cəlb olunmaqdan çəkinir. Pekin rəsmi açıqlamalarında əsas diqqəti atəşkəsin təmin edilməsinə, danışıqlar prosesinin təşviqinə və siyasi həll yollarının axtarılmasına yönəldir. Bu mövqe Çinə həm Rusiya ilə münasibətləri davam etdirmək, həm də digər beynəlxalq aktorlarla əlaqələrində tarazlığı qorumaq imkanı verir.

Çinin diplomatik yanaşmasının əsas səbəblərindən biri onun qlobal güc kimi artan roludur. Pekin özünü yalnız iqtisadi güc deyil, həm də beynəlxalq problemlərin həllində iştirak edən məsuliyyətli dövlət kimi göstərmək istəyir. Rusiya–Ukrayna münaqişəsi də Çin üçün beynəlxalq nüfuzunu artırmaq və diplomatik imkanlarını nümayiş etdirmək baxımından mühüm sınaqdır.

Lakin Çinin mövqeyi müxtəlif ölkələr tərəfindən fərqli qiymətləndirilir. Bəzi dövlətlər Pekinin Rusiyaya qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirməli olduğunu düşünür. Digər tərəfdən, bəzi analitiklər hesab edirlər ki, Çin kimi böyük dövlətin dialoq və vasitəçilik imkanları münaqişənin siyasi yolla həllinə töhfə verə bilər.

Nəticə etibarilə, Çin Rusiya–Ukrayna münaqişəsində tam neytral mövqe deyil, daha çox öz milli maraqlarına əsaslanan balanslaşdırılmış diplomatik strategiya həyata keçirir. Pekin bir tərəfdən Rusiya ilə strateji əməkdaşlığını qoruyur, digər tərəfdən isə beynəlxalq sistemdə sabitlik tərəfdarı və qlobal məsuliyyət daşıyan aktor kimi çıxış etməyə çalışır.

Rusiya–Ukrayna münaqişəsinin gələcək inkişafı və dünya siyasətində yaranacaq yeni balans Çinin bu diplomatik xəttinin nə dərəcədə uğurlu olacağını müəyyən edən əsas amillərdən biri olacaq.

Müəllif: İsrafil Şükürov