Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Türkmənistana səfəri ortaq tarixdən doğan siyasi iradənin və gələcəyə hesablanmış əməkdaşlığın təntənəsidir.
Tarixin elə məqamları var ki, dövlət başçılarının görüşləri diplomatik protokolların çərçivəsini aşaraq bütöv bir regionun gələcəyinə istiqamət verir, xalqların ortaq maraqlarını vahid məqsəd ətrafında birləşdirir.Cənab Prezident oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə iştirakı da məhz bu baxımdan mühüm siyasi əhəmiyyət daşıyır.
Bu səfər Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun, regional əməkdaşlıqda artan rolunun və Türk dünyası ilə əlaqələrinin strateji mahiyyətinin növbəti ifadəsidir. Eyni zamanda, bu hadisə Xəzər hövzəsində formalaşan yeni geosiyasi və iqtisadi reallıqlar fonunda Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Bu gün Azərbaycan yalnız Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm coğrafi məkan deyil, həm də siyasi iradəsi, iqtisadi imkanları və fəal diplomatiyası ilə regional proseslərə təsir göstərən dövlətdir. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarını genişləndirir, Azərbaycanın milli maraqlarını qlobal əməkdaşlıq müstəvisində daha inamla ifadə etməsinə şərait yaradır.
Siyasi etimadın yaratdığı yeni imkanlar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşündə tamhüquqlu iştirakçıya çevrilməsi regionun gələcəyi baxımından mühüm hadisədir. Bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərinin artıq ənənəvi ikitərəfli əlaqələr çərçivəsini aşaraq daha geniş regional əməkdaşlıq sisteminin tərkib hissəsinə çevrildiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin siyasi xəttinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri milli maraqları qorumaqla yanaşı, qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlıqlar qurmaq bacarığıdır. Azərbaycan heç vaxt əməkdaşlığı birtərəfli üstünlük əldə etmək vasitəsi kimi təqdim etmir; ölkəmizin yanaşması qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi potensialın birləşdirilməsinə və ortaq inkişaf imkanlarının yaradılmasına əsaslanır.
Məhz bu yanaşma Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinə yeni məzmun verir. Region ölkələri üçün Azərbaycan Xəzər dənizi vasitəsilə Qafqaza və Avropaya açılan mühüm qapı, Azərbaycan üçün isə Mərkəzi Asiya geniş iqtisadi əlaqələr, yeni investisiya imkanları və ortaq inkişaf perspektivləri deməkdir.
Beləliklə, siyasi yaxınlıq konkret iqtisadi maraqlarla tamamlanır, diplomatik münasibətlər isə uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığın möhkəm təməlinə çevrilir.
“Orta Dəhliz” Azərbaycanın strateji üstünlüyü,müasir dünyanın dəyişən geosiyasi mənzərəsi nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyətini daha da artırır. Dövlətlər artıq yalnız təbii sərvətlərinə və istehsal imkanlarına deyil, həm də bu sərvətləri dünya bazarlarına çıxarmaq qabiliyyətinə görə qiymətləndirilirlər.
Bu reallıqda Orta Dəhliz Azərbaycanın strateji üstünlüklərindən biridir. Xəzər dənizindən keçərək Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan, Cənubi Qafqaz və Avropa ilə birləşdirən bu marşrut beynəlxalq ticarətin şaxələndirilməsi və regional iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından böyük potensiala malikdir.
Azərbaycanın müasir liman infrastrukturu, dəmir yolları, avtomobil magistralları və logistika imkanları ölkəmizi beynəlxalq yükdaşımalar sisteminin mühüm iştirakçısına çevirib. Bu infrastruktur illər ərzində aparılan məqsədyönlü siyasətin nəticəsidir və Azərbaycanın coğrafi mövqeyini real iqtisadi üstünlüyə çevirmək strategiyasının tərkib hissəsidir.
Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya ölkələri ilə nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına verdiyi önəm təsadüfi deyil. Çünki hər yeni marşrut, hər genişlənən logistika imkanı, hər birgə iqtisadi layihə dövlətlər arasında qarşılıqlı asılılığı və əməkdaşlıq maraqlarını gücləndirir.
Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanın tranzit gəlirlərinin artması ilə yanaşı, Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına daha əlverişli çıxışına, regionda yeni iş yerlərinin açılmasına və iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə də xidmət edə bilər.
Xəzərin iki sahilində qardaşlıq və etimad əlaqələri Azərbaycanla Türkmənistanı birləşdirən münasibətlərin kökləri əslində çox-çox əvvələ gedib çıxır. Eyni tarixi yaddaş, yaxın dil və mədəniyyət, ortaq mənəvi dəyərlər xalqlarımız arasında təbii doğmalıq yaradıb. Xəzər dənizi isə əsrlər boyu bu doğmalığın coğrafi məkanı olub.
Bu gün həmin tarixi yaxınlıq müasir dövlətçilik düşüncəsi ilə zənginləşərək yeni siyasi və iqtisadi məzmun qazanır. Azərbaycan və Türkmənistan arasında yüksək səviyyəli təmasların davamlılığı, ticarət əlaqələrinin inkişafı, nəqliyyat və enerji sahələrində əməkdaşlıq perspektivləri münasibətlərin möhkəm təməl üzərində qurulduğunu göstərir.
Türkmənistanın işğaldan azad edilmiş Füzuli şəhərində məscid tikintisinə dəstək göstərməsi isə dövlətlərarası münasibətlərin mənəvi tərəfini ifadə edən əlamətdar nümunələrdəndir. Bu təşəbbüs yalnız tikinti layihəsi deyil, həm də Azərbaycanın tarixi torpaqlarında həyatın və mənəvi dəyərlərin bərpasına göstərilən qardaş münasibətinin təzahürüdür.
Belə addımlar sübut edir ki, həqiqi dostluq yalnız xoş bəyanatlarla deyil, əməli dəstəklə, çətin məqamlarda nümayiş etdirilən həmrəyliklə ölçülür.
Türk dünyasının birliyi bu gün tarixi yaddaşın qorunması ilə yanaşı, gələcəyin siyasi, iqtisadi və mədəni arxitekturasının formalaşdırılması deməkdir. Azərbaycan, Türkmənistan və digər türk dövlətlərini birləşdirən ortaq köklər müasir əməkdaşlıq üçün güclü mənəvi əsas yaradır.
Lakin bu birliyin həqiqi gücü yalnız eyni dil ailəsinə, ortaq tarixə və mədəniyyətə malik olmaqla məhdudlaşmır. Əsas məsələ həmin yaxınlığı konkret nəticələrə çevirmək, iqtisadi əlaqələri dərinləşdirmək, nəqliyyat və enerji layihələrini uzlaşdırmaq, elm, təhsil və texnologiya sahələrində ortaq təşəbbüslər həyata keçirməkdir.
Bu baxımdan Azərbaycanın fəal diplomatik mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmiz Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, regional əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və ortaq iqtisadi potensialın reallaşdırılmasına ardıcıl töhfələr verir.
Türk dünyasının gələcək gücü ayrı-ayrı dövlətlərin nailiyyətlərinin sadəcə cəmindən ibarət olmamalıdır. Bu güc qarşılıqlı etimadın, uzlaşdırılmış maraqların və ortaq strateji baxışın yaratdığı əlavə imkanlarla ölçülməlidir.
Bu gün Xəzərin sahillərində möhkəmlənən əməkdaşlıq da məhz belə bir gələcəyin konturlarını müəyyənləşdirir.
Azərbaycanın sözünün çəkisi və məsuliyyəti Azərbaycanın regional əməkdaşlıq platformasında mövqeyinin möhkəmlənməsi ölkəmizin üzərinə yeni məsuliyyətlər də qoyur. Regional təşəbbüslərin dəstəklənməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və ortaq layihələrin həyata keçirilməsi üçün siyasi iradə ilə yanaşı, ardıcıl fəaliyyət və konkret nəticələr də tələb olunur.
Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana səfəri Azərbaycanın bu proseslərdə fəal iştirak etmək əzmini nümayiş etdirir. Ölkəmiz öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, region dövlətlərinin qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlığının genişlənməsində də maraqlıdır.
Bu siyasətin strateji əhəmiyyəti ondadır ki, Azərbaycan öz coğrafi mövqeyini, iqtisadi imkanlarını və beynəlxalq əlaqələrini vahid inkişaf məqsədinə yönəldir. Nəticədə ölkəmiz yalnız tranzit məkanı deyil, həm də regional təşəbbüslərin irəli sürüldüyü, tərəfdaşların bir araya gəldiyi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşdığı mühüm mərkəzə çevrilir.
İlham Əliyevin Türkmənistana səfəri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərinin dərinləşməsi, Xəzər hövzəsində əməkdaşlığın genişlənməsi və Türk dünyasının ortaq potensialının gücləndirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisədir.
Bu səfərin əhəmiyyəti təkcə keçirilən görüşlərdə və səsləndirilən bəyanatlarda deyil, onların açdığı yeni imkanlarda, yaratdığı siyasi etimadda və gələcək üçün müəyyənləşdirdiyi əməkdaşlıq istiqamətlərindədir.
Tarix xalqları ortaq köklərlə birləşdirir, müasir dövr isə həmin birliyi əməli işlərlə möhkəmləndirməyi tələb edir. Azərbaycan bu gün məhz belə bir yol seçib: dostluq və qardaşlığı iqtisadi tərəfdaşlıqla, siyasi dialoqu konkret layihələrlə, tarixi yaxınlığı isə ortaq gələcəyə hesablanmış strategiya ilə tamamlayır.
Xəzərin sahillərində birləşən maraqlar, ortaq tarixdən güc alan iradə və gələcəyə yönələn siyasi əməkdaşlıq Türk dünyasının sabahını müəyyənləşdirən mühüm amillərdir. Bu yolun fəal iştirakçısı olan Azərbaycan isə öz dövlətçilik gücü, diplomatik təcrübəsi və strateji baxışı ilə regional birliyin möhkəmlənməsinə töhfə verməkdə davam edir.
Çünki böyük gələcəklər yalnız ortaq keçmişin xatirələri üzərində deyil, bu gün birlikdə atılan inamlı addımlar üzərində qurulur.
Namik Ağayev,
veteran müəllim,
ştatdankənar müxbirimiz.
