Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü və siyasi iradəsi ilə reallaşdırılan “Böyük Qayıdış” siyasəti ölkənin müasir inkişaf mərhələsində xüsusi yer tutur.

Bu konsepsiya təkcə uzun illər işğal altında qalmış ərazilərə insanların geri dönməsini deyil, eyni zamanda həmin bölgələrdə yeni həyatın qurulmasını, sosial-iqtisadi rifahın təmin olunmasını və milli-mənəvi dəyərlərin yenidən canlandırılmasını hədəfləyir.

Ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra “Böyük Qayıdış” Azərbaycanın qarşısında duran əsas strateji vəzifələrdən biri kimi formalaşıb.

2020-ci ildə 44 gün davam edən Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbədən sonra Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələri yalnız hərbi zəfərin simvolu deyil, eyni zamanda genişmiqyaslı bərpa, quruculuq və inkişaf məkanına çevrilməlidir. Məhz bu baxış “Böyük Qayıdış” strategiyasının dövlət siyasətinin prioritet istiqaməti kimi müəyyənləşdirilməsinə səbəb olub. Strategiyanın əsas məqsədi doğma yurdlarından məcburi köçkün düşmüş vətəndaşların təhlükəsiz, mərhələli və layiqli şəkildə öz torpaqlarına qayıdışını təmin etməkdir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma prosesi sistemli şəkildə həyata keçirilir. İlk mərhələdə minalardan təmizləmə işlərinə xüsusi diqqət yetirilir. Çünki insanların təhlükəsizliyi “Böyük Qayıdış”ın əsas və dəyişməz şərtidir. Bununla yanaşı, müasir infrastrukturun yaradılması istiqamətində geniş layihələr icra olunur. Yeni avtomobil yolları, körpülər, enerji xətləri, su və qaz şəbəkələri salınır. Füzuli, Zəngilan və Laçında beynəlxalq hava limanlarının qısa müddətdə tikilib istifadəyə verilməsi dövlətin bu prosesə verdiyi strateji əhəmiyyəti açıq şəkildə nümayiş etdirir.

“Böyük Qayıdış” siyasətinin mühüm cəhətlərindən biri də azad olunmuş ərazilərin müasir şəhərsalma yanaşmaları əsasında yenidən formalaşdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, bu bölgələrdə “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” modelləri tətbiq olunur.

Bu model ekoloji dayanıqlılığın qorunmasına, alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadəyə, eyni zamanda vətəndaşlar üçün rahat və təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılmasına xidmət edir. Zəngilan rayonunun Ağalı kəndi bu konsepsiyanın ilk real nümunəsi kimi artıq sakinlərini qəbul edib və “Böyük Qayıdış”ın praktik nəticələrini ortaya qoyur.

Strategiya yalnız tikinti və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmır. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə qeyd edib ki, Qarabağa qayıdan insanlar üçün məşğulluq imkanları yaradılmalı, sosial xidmətlər əlçatan olmalıdır. Bu məqsədlə azad edilmiş ərazilərdə təhsil müəssisələri, uşaq bağçaları, səhiyyə ocaqları, mədəniyyət və idman kompleksləri inşa edilir. Paralel olaraq sahibkarlığın inkişafı üçün əlverişli şərait yaradılır, investisiya təşviq mexanizmləri tətbiq olunur və xüsusi iqtisadi zonaların formalaşdırılması istiqamətində addımlar atılır.

“Böyük Qayıdış” siyasəti milli-mədəni irsin bərpası baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. İşğal illərində dağıdılmış məscidlər, tarixi-memarlıq abidələri və mədəniyyət ocaqları dövlət səviyyəsində yenidən bərpa edilir. Şuşa şəhərinin Azərbaycanın mədəni paytaxtı elan olunması və burada beynəlxalq miqyaslı mədəni tədbirlərin keçirilməsi bu siyasətin bariz göstəricisidir.

Prezident İlham Əliyevin Şuşaya göstərdiyi xüsusi diqqət Qarabağın yenidən milli-mədəni mərkəzə çevrilməsi məqsədinə xidmət edir.

Bu strategiya regional inkişaf və milli təhlükəsizlik baxımından da xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Azad edilmiş ərazilərin sürətli şəkildə bərpası və əhalinin yerləşdirilməsi həmin bölgələrin sosial-iqtisadi dövriyyəyə qoşulmasına imkan yaradır və ölkənin ümumi inkişafına töhfə verir. Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli siyasi iradəsi nəticəsində “Böyük Qayıdış” artıq yalnız konseptual ideya deyil, mərhələli şəkildə icra olunan real dövlət proqramı kimi həyata keçirilir. Nəticə olaraq qeyd etmək olar ki, İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə reallaşdırılan “Böyük Qayıdış” siyasəti Azərbaycan tarixində yeni inkişaf mərhələsinin təməlini qoyur.

Bu strategiya Qələbənin davamı, dövlətin gücünün, xalqın birliyinin və gələcəyə olan inamının təzahürüdür. Doğma yurdlarına qayıdan hər bir ailə, bərpa edilən hər bir yaşayış məntəqəsi Azərbaycanın suverenliyinin və milli həmrəyliyinin canlı ifadəsidir. “Böyük Qayıdış” yalnız əraziyə dönüş deyil, həm də tarixi ədalətin, mənəvi dəyərlərin və milli dirçəlişin bərpası yoludur.


Nuranə Davrinbəyova,
Qaradağ rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin kiçik elmi işçisi